🧱 Waar het allemaal begon: “Niet lullen, maar poetsen”

Veel mensen denken dat de SP begon met Jan Marijnissen. Onterecht.

• Opgericht in 1972 door o.a. Daan Monjé
• Sterk geworteld in arbeiderswijken
• Motto: “Wie de wereld wil veranderen, moet ‘m begrijpen”

De échte grondlegger was Daan Monjé,ideoloog, organisator en arbeider. Hij bouwde de partij op met de schop in de hand en de wijk als werkterrein. Marijnissen professionaliseerde de partij later — maar het vuur kwam van Monjé.

Geen partij van vergaderingen, maar van mensen die hun schoenen versleten in portieken.

Daan Monjé (1925–1986) — de grondlegger van de SP

• Metaalbewerker uit Rotterdam
• Oorspronkelijk lid van de CPN, maar brak daarmee door zijn maoïstische opvattingen
• Richtte in 1970 de KPN(ml) op (Kommunistiese Partij Nederland, marxisties-leninisties)
• In 1972 werd dit omgevormd tot de Socialistische Partij
• Voerde jarenlang actie vanuit de basis: buurten, werkvloeren, wijken
• Hij geloofde niet in vergadertijgers, maar in praktisch socialisme
• Onder zijn leiding ontstond een partijcultuur van scholing, inzet, discipline én afdraging

🟥 Monjé stierf in 1986, nog vóór de doorbraak van de SP op nationaal niveau. Maar hij legde de organisatiecultuur, ideologische basis en activistische stijl vast die de SP zo uniek maakten.

📣 En Jan Marijnissen dan?

• Jan Marijnissen (geboren 1952) was een leerling en volgeling van Monjé, en bouwde voort op zijn werk.
• Werd in 1994 verkozen in de Tweede Kamer en gaf de SP een nieuwe gezichtenstrategie: toegankelijk, helder, volkstaal.
• Onder zijn leiding groeide de partij uit tot een serieuze parlementaire factor, met als hoogtepunt 25 zetels in 2006.
• Hij wordt vaak gezien als de “vader van het moderne SP-electoraat”, maar niet als oprichter.

Wat de SP voor het volk heeft bereikt

📌 1. Stop op marktwerking in de thuiszorg (2007)

Dankzij aanhoudende SP-druk werd de wildgroei aan commerciële thuiszorg deels teruggedrongen. Gemeenten kregen weer meer regie.

📌 2. Nationale zorgklachtenlijn opgezet (2000s)

SP startte meldpunten voor misstanden in de zorg – waarvan rapportages leidden tot Kamervragen en aanpassingen in beleid.

📌 3. Afschaffing collegegeld voor leraren in opleiding (2005)

Door SP-voorstellen werd het collegegeld voor studenten aan lerarenopleidingen verlaagd of kwijtgescholden.

📌 4. Miljoenen voor armoedebeleid in gemeenten

In gemeenteraden zoals Oss, Heerlen, Groningen en Rotterdam regelde de SP extra middelen voor schuldhulpverlening, bijstandsgezinnen en gratis schoolontbijt.

📌 5. Belastingontwijking op de kaart gezet

De SP bracht brievenbusfirma’s, belastingtrucs en fiscale mazen jarenlang in het debat – ver vóórdat het mainstream werd.

📌 6. Pensioenen: altijd gestreden voor indexatie en behoud middelloon

De SP was de partij die niet meeging met de afbraak van het pensioenstelsel, en structureel stemde vóór behoud van rechten voor gepensioneerden.

📌 7. Geen JSF, geen Irak

In tegenstelling tot PvdA en VVD steunde de SP nooit de oorlog in Irak of de aanschaf van de Joint Strike Fighter.

📌 8. De enige partij die écht tegen privatiseringen streed

De SP verzette zich tegen de verkoop van energiebedrijven, de post, de zorgverzekeringen en het openbaar vervoer – en kreeg later gelijk van veel kiezers.

📍Belangrijke mijlpalen vóór 2007

🏛️ 1994: De doorbraak in de Tweede Kamer

• SP komt voor het eerst in de Kamer met 2 zetels (Jan Marijnissen en Remi Poppe).
• Ze onderscheiden zich direct met duidelijke taal, activistische toon en een kritische blik op het neoliberalisme.

🚰 Acties tegen privatisering (jaren ’90)

• Keiharde oppositie tegen de privatisering van de post, energie, spoorwegen en zorg.
• De SP was jarenlang de enige partij die waarschuwde dat privatisering zou leiden tot hogere prijzen, slechtere service en verlies van controle.
• In talloze gemeenten voerde de SP actie tegen de verkoop van woningcorporaties en nutsbedrijven.

🏠 Huuracties en woonstrijd

• In de jaren ’80 en ’90 organiseerde de SP samen met huurders acties tegen schimmelwoningen, achterstallig onderhoud en huisjesmelkers.
• In Oss, Nijmegen, Heerlen en Rotterdam boekten SP-afdelingen successen door gemeentelijke woningcorporaties onder druk te zetten.
• Veel bewoners kregen via deze acties schoonmaak, renovatie of huurverlaging afgedwongen.

⚖️ Arbeidersrechten en bijstandszaken

• De partij ondersteunde talloze juridische trajecten voor mensen in de bijstand, bij ontslagzaken of tegen discriminatie op de werkvloer.
• Lokale SP’ers fungeerden als maatschappelijk adviseurs, vaak gratis, en stonden mensen bij waar vakbonden en instanties faalden.

🧼 “Weg met de gifbelt” – milieustrijd

• SP voerde landelijk en lokaal actie tegen milieuvervuiling. Denk aan:
  
  • Chemische lozingen in rivieren
  • Stortplaatsen in woonwijken
  • Industrie die gezondheidsklachten veroorzaakte
• Met Remi Poppe — een van de oprichters van MilieuAktiegroep Rijnmond — werd milieubeleid een kernthema van de SP.

🏥 Tegen de invoering van het nieuwe zorgstelsel (2006)

• De SP voerde vanaf 2005 felle oppositie tegen het nieuwe zorgverzekeringsstelsel (met verplicht eigen risico en marktwerking).
• Hoewel de wet is doorgegaan, zorgde de publieke druk mede dankzij de SP ervoor dat:
  
  • er compensatieregelingen kwamen voor lage inkomens;
  • de zorgtoeslag werd geïntroduceerd;
  • het debat over marktwerking in de zorg nooit is gestopt.

En niet te vergeten 🔔 Klokkenluiders? Hier wél welkom

Waar andere partijen klokkenluiders laten vallen zodra het politiek lastig wordt, staat de SP pal achter mensen die onrecht durven aan te kaarten:

• Verpleegkundigen die misstanden meldden
• Ambtenaren die de toeslagenaffaire blootlegden
• Huurders die achterstallig onderhoud weigerden te slikken

Klokkenluiders worden elders genegeerd of ontslagen.

Bij de SP krijgen ze steun, erkenning én een platform.

De SP was jarenlang de enige partij die keer op keer naar binnen durfde te kijken — en opkwam voor wie de waarheid sprak.

💼 Geen zakkenvullers: afdragen aan de partij

🟥 Geen zakkenvullers, maar vertegenwoordigers van het volk

De SP is geen partij van carrièrepolitici of plucheplakkers. Wie namens de SP een publieke functie vervult — in de gemeenteraad, de Kamer of het college — krijgt niet het volle salaris in eigen zak. Integendeel: zij dragen een groot deel van hun inkomen af aan de partij, en houden alleen een modaal loon over.

Waarom? Omdat politiek volgens de SP geen persoonlijke promotie of inkomensstap hoort te zijn. Je doet het niet voor jezelf, maar namens de mensen die jou hebben gekozen. De afdrachtregeling is daar een uiting van.

Zo bouwt de SP aan een partij die:

• haar mensen dienend maakt, geen machtig;
• solidair is met de achterban;
• haar middelen inzet voor scholing, campagnes en acties — niet voor eigen glorie.

Het is een systeem dat uniek is in Nederland. En het maakt duidelijk:

👉 de SP is niet van de lobby, niet van het old boys network, en niet van de zelfverrijking — maar van het volk.

Bij de SP word je geen politicus om je eigen zak te vullen. Kamerleden, wethouders en bestuurders dragen het grootste deel van hun inkomen af aan de partij. Ze houden een modaal loon over.

Waarom?

Omdat je de politiek niet in gaat voor jezelf. Je bent daar namens de mensen die op je vertrouwen.

💰 Geen baantjesjagers. Geen graaiers. Geen vriendjespolitiek. Alleen dienstbaarheid en daadkracht.

Dat geld wordt gebruikt voor scholing, acties en ondersteuning van afdelingen. Niet voor dure kantoren of snoepreisjes. Punt.

🎯 Wat de SP anders doe dan de rest?

• Combineerde actie op straat met werk in de raad én de Kamer
• Besteedde meer geld aan scholing en organisatie dan aan verkiezingsmarketing
• Heeft geen banden met het bedrijfsleven, maar met de werkvloer
• Liet politiek zien als dienstbaar vak, niet als carrière
• Was eerlijk over socialisme, waar anderen dat woord liever meden

🚩 “Rode Jehova’s”

De bijnaam “Rode Jehova’s” is een informele, enigszins spottende term die in de jaren ’80 en ’90 opkwam.SP’ers stonden destijds bekend om hun extreem actieve en vasthoudende manier van folderen en flyeren aan de deur — bijna missionair. Vandaar de vergelijking met Jehova’s Getuigen.Deze bijnaam werd aanvankelijk als kritiek bedoeld, maar sommige SP’ers namen het met een knipoog over als geuzennaam. Het toont hun vasthoudende grassroots-stijl.Oftewel, de SP is altijd actief en gewoon lekker op straat te vinden tussen de mensen, en niet alleen als er verkiezingen zijn. 

SP vs. GL/PvdA: ‘Verloren rode kam’

Het paarse kabinet van Wim Kok (1994–2002) als kantelpunt. De PvdA schoof toen op richting het derde-wegdenken: sociaaldemocratie met neoliberale trekjes (privatisering, bezuinigingen, marktwerking in zorg en onderwijs). GroenLinks is sindsdien verder verankerd in progressieve, pro-EU en klimaatgerichte politiek — minder economisch links.

De SP ziet zichzelf sindsdien als de enige overgebleven socialistische partij die trouw is gebleven aan haar principes.

De SP combineert socialisme met een sterke nadruk op:

• Publieke sector: Onderwijs, zorg, openbaar vervoer terug in publieke handen.
• Antikapitalisme: Kritisch op grote bedrijven, marktwerking en EU-integratie.
• Volksverbondenheid: De SP profileert zich als spreekbuis van “gewone mensen”, en zoekt actief contact met de achterban via buurtteams en meldpunten.
• Nationalisme (soms): Hoewel links, is de SP kritisch op open grenzen, EU-federalisme en immigratie, wat hen onderscheidt van GL-PvdA.

📉 Waarom we dit vergeten zijn

De SP is nooit geliefd geweest in de elite. Ze werd weggezet als populistisch, te radicaal of niet ‘verantwoordelijk’. De media gaven liever het woord aan de macht dan aan de mensen. En links versplinterde in identiteitspolitiek en abstracte debatten.

Wat overbleef, was een partij met geen vriendjes in Hilversum, maar wel wortels in de wijk.

🛑 Maar nu?

De SP is kleiner dan ooit. Maar haar bestaansrecht is groter dan ooit.

De ongelijkheid groeit. Zorg wordt duurder. Wonen onbereikbaar. Jongeren verliezen hoop. Ouderen voelen zich in de steek gelaten.

Wie doet daar nog echt wat aan? Wie komt nog op voor het volk — niet alleen met woorden, maar met daden?

🔺 Herinner wat ze hebben gedaan. En waarom ze er moeten zijn.

De SP is niet perfect. Maar ze is wél de laatste partij die consequent aan de kant van het volk blijft staan. Niet alleen in verkiezingstijd, maar altijd.

Misschien ben je ze vergeten. Maar zij zijn jou nooit vergeten.

🗳️ Call to action 

👉 Herinner je wat deze partij heeft gedaan. Deel het met anderen. Vertel het verder. Of stem opnieuw, als je écht wilt terugkrijgen wat verloren is gegaan.

Zolang er ongelijkheid bestaat, is er een partij nodig die níét meedoet aan de Haagse spelletjes, maar het vuile werk blijft doen: voor het volk, door het volk.